De Nederlandse media en Israel
Verkorte versie van het uitgebreide artikel op onze site, op verzoek van de GPD redactie,
ter plaatsing in hun (regionale) bladen. Augustus 2003.
Likoed Nederland is van mening dat de Nederlandse media geen evenwichtig beeld geven van
de situatie in het Midden-Oosten.
Alvast een paar voorbeelden ter onderbouwing:
- Het gebruiken van benamingen als 'militanten' of 'activisten' voor terroristen (mensen die
geweld tegen burgers gebruiken voor politieke doeleinden).
- Het benadrukken van de Israëlische verplichtingen in het vredesproces en het negeren van
de Palestijnse verplichtingen. De laatste maand is dat weer heel goed zichtbaar. Israel heeft de
eerste stappen zoals overeen gekomen in de 'routekaart' gezet, de Palestijnen nog niet (zoals
de ontmanteling van terroristische organisaties). De berichtgeving concentreert zich echter op
stopzetting van de bouw van de veiligheidsmuur en de vrijlating van Palestijnse gevangenen.
Het zijn geeneens Israëlische verplichtingen, deze onderwerpen komen niet voor in de
routekaart.
Wij zien hiervoor een achttal oorzaken. Sommige daarvan spelen niet of nauwelijks in de
Verenigde Staten, de media daar berichten dan ook heel anders.
- Een tekort aan historisch bewustzijn waardoor de historische context ontbreekt.
Zo wordt vaak gesuggereerd dat Israel onvoldoende wil meewerken aan een twee-staten
oplossing voor het conflict. Israel heeft daar echter tot drie maal aan toe mee ingestemd
(in 1947, 1967 en in 2001). Het is telkens door de Arabieren met geweld afgewezen.
Ook wordt er geregeld gesproken over de Israëlische bezetting. Echter, sinds de
Oslo-akkoorden woont 98,5% van de Palestijnen in autonoom gebied. Ook juridisch klopt
de term niet, omdat de status van het gebied (en zeker de grenzen) nog nooit internationaal
zijn vastgesteld, omdat de Arabieren de betreffende resoluties van de Verenigde Naties
steeds verworpen hebben (in 1947 en 1967, Israel heeft ze aanvaard).
Daarnaast wordt steeds weer beweerd dat de terreur zou stoppen als er geen
nederzettingen meer zouden zijn. Dat is een stelling die nergens op gebaseerd is. De terreur
dateert al van 50 jaar daarvoor.
- Vertekening als gevolg van een conflict tussen een democratie en een dictatuur.
De Palestijnse autoriteit probeert consequent elk incident zo veel mogelijk op te blazen
om propaganda redenen. Omdat het een dictatuur betreft kan daar toch geen interne kritiek
op komen. Israel daarentegen onderzoekt eerst grondig de ware toedracht en is daardoor
altijd later in de berichtgeving. Vaak hebben de internationale media de Palestijnse verzinsels
dan al verspreid. Wij vinden dit uiterst triest. De media zouden er verstandig aan doen om
te wachten op de Israëlische versie, door schade en schande wijs geworden. Denk hierbij
bijvoorbeeld aan de ontmaskerde leugens over wat er gebeurde in Jenin (duizenden
burgerslachtoffers bleken er uiteindelijk zeven te zijn).
In Israel is er ook veel discussie over het beleid. In de Palestijnse gebieden is dat niet
mogelijk. Daardoor lijkt het alsof Israel verdeeld is en de Arabieren niet, waardoor het
Arabische standpunt sterker overkomt.
Wat verder grote invloed heeft is het feit dat de Palestijnse Autoriteit journalisten
verplicht om begeleid te worden door Arabische gidsen, cameramensen en dergelijke,
waardoor zij eenzijdig geïnformeerd worden.
De journalisten weten ook dat als zij negatief berichten over de Palestijnen zij allerlei
risico's lopen: bedreigingen, ontvoeringen, afname materiaal, ontzegging toegang door de
Palestijnse Autoriteit. Dit werkt zelfcensuur in de hand. Zie onze website voor legio
voorbeelden. Dit alles leidt er toe dat er nauwelijks rapportages (en zeker geen tv-beelden!)
verschijnen over zaken die de Arabische kant in een slecht daglicht zouden stellen. Wie
heeft in Nederland gehoord van de kinderprogramma's op de Palestijnse staatstelevisie
die leren hoe mooi het is om zelfmoordenaar te worden? Wie van de structurele verheerlijking
van het martelaarschap op scholen? Wie van de verwoesting van het graf van Jozef, een
Joodse heilige plaats?
- De Arabische cultuur van overdrijving, denk bijvoorbeeld aan het gebral van de Irakese
minister van informatie. Journalisten houden hier te weinig rekening mee door beter te
verifiëren.
- De neiging van mensen die in het veilige Westen leven om twee kanten van elke zaak
evenwichtig te willen zien ('waar twee kijven hebben twee schuld').
Israel reageert echter op opgedrongen geweld. Ook krijgt het morele verschil hierdoor
te weinig aandacht: de Israëlische slachtoffers, gewone burgers in een bus, pizzeria of
discotheek (waaronder veel vrouwen en kinderen) versus de Palestijnse doden, voornamelijk
mannen die zelf het geweld opzochten.
- De algemene onevenwichtigheid in de Nederlandse pers, die veelal links georiënteerd is
en 'politiek correct' wil zijn. Een rechtse kwaliteitskrant bestaat bijvoorbeeld niet in Nederland.
- Versimpelde beeldvorming: rijk versus arm, technologie versus eenvoud, bezetter
versus vrijheidsstrijder.
Het gaat voorbij aan de dieperliggende oorzaken en achtergronden van het conflict.
Het is ook veel makkelijker en aantrekkelijker om een sfeerverslag te maken - liefst met een
portie onrecht - dan een situatie goed in haar historische context te plaatsen en naar de
nuances te zoeken.
- De Europese politiek, die de tendens heeft om een pro-Arabisch standpunt in te nemen
vanwege economische belangen (handel en olietoevoer), de grote Arabische minderheden
(voorkomen van onrust, nodig bij verkiezingen) en de angst voor terreur.
- De neiging bij sommige journalisten om Israel als net zo slecht als nazi-Duitsland weer
te geven. Dat is walgelijk. Een conflict tussen twee partijen waar aan beide kanten ongeveer
dezelfde aantallen burgerslachtoffers vallen is onvergelijkbaar met de miljoenen onschuldige
slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog, waaronder de industriële vernietiging van zes
miljoen Joden. Het geeft een antisemitische ondertoon aan.
De hele houding rond Israel is trouwens vaak irrationeel. De Britse schrijver Ian Buruma
verklaart het met Europese schuldgevoelens, over de holocaust maar ook over het
kolonialisme en de beide door de Europeanen veroorzaakte wereldoorlogen. Aan deze
schuldgevoelens wordt het door Israel herinnerd, omdat Israel door de omstandigheden
genoodzaakt is om methoden te gebruiken die Europa aan haar militaire en koloniale
erleden herinnert.