Pluspost, 7 februari, 2009.
Het wapengekletter in Gaza laait weer op. Toevallig
hield de gerenommeerde trendwatcher Adjiedj Bakas (www.bakas.nl) er zijn
'winterstop' toen de strijd vorige keer losbarstte. Hij ging op zoek naar de
onderliggende oorzaak van het Palestijnse probleem. Zijn dwarse inzichten staan
in het boek Microtrends Nederland, dat binnenkort verschijnt. Op Pluspost een
eerste voorpublicatie.
Het wapengekletter in Gaza is van de voorpagina's van de kranten verdwenen.
De twee partijen die elkaar al langer dan een eeuw in een houdgreep houden
gaan weer over tot de orde van de dag. Deze mini-oorlog, zeker niet de laatste
in dit kruitvat, leidde voor het eerst tot onrust in Nederland. Met name
Marokkaanse Nederlanders demonstreerden tegen Israels bezettingspolitiek,
daarbij gemakshalve de eigen Marokkaanse bezetting van de Westelijke Sahara
negerend.
In Amsterdam hield een school enkele minuten stilte voor de slachtoffers
in Gaza. Bange bestuurders gingen fluks een kopje thee drinken bij hun
islamitische burgers, bang dat de emoties uit de hand zouden lopen. Een
synagoge werd getroffen door een molotov-cocktail. What's new? Toch was dit
mini-oorlogje anders dan de andere in het altijd roerige Midden-Oosten.
Toevallig hield ik er mijn 'winterstop' toen het geknok losbarstte. De
Microtrends over deze mini-oorlog op een rijtje.
Naar opinieverandering in Nederland
Decennialang stonden Nederlanders in het conflict tussen de Arabieren (nu 300
miljoen mensen) en Israël (6 miljoen joden) in grote meerderheid aan de kant
van Israël. Dat veranderde geleidelijk in de jaren tachtig van de vorige eeuw.
Toen veranderde de sympathie van vele Nederlanders. Israël verloor zijn
underdog-positie en van oudsher steunen Nederlanders graag underdogs, terwijl
Britten en Amerikanen - en dat is cultureel zo bepaald - juist de sterke partij in
een conflict steunen. De Arabieren in Gaza en op de Westoever kregen toen in
plaats van de naam Arabier die van Palestijn (afgeleid van Filistijn, een volk dat
ooit in die regio woonde) en een nieuwe underdog was geboren. Israël
veranderde in topdog.
Naar een nieuwe media-oorlog
Voor het eerst werd een oorlog ook in volle hevigheid op Youtube uitgevochten.
Voor het eerst ook kreeg burgerjournalistiek zo'n prominente rol. Burgers in
Gaza, gewapend met fototoestel en videocamera, deden verslag op het web en
blogs. Twitter en Youtube werden massaal ingezet door beide partijen.
Opmerkelijk was in ons land de scheuring die dit conflict in de SP teweeg
bracht: de traditionele arbeidersaanhang moet niet zoveel van moslims hebben,
steunt Israël en herkende zich in de berichtgeving op GeenStijl en in mindere
mate bij de EO. Een kleine groep van salonsocialisten à la Gretta Duisenberg
kaapte het issue, partijleider Agnes Kant machteloos achterlatend, en de partij
kelderde fors in de opiniepeilingen. Politieke marketing is niet een ieder
gegeven.
Naar simplifisering van een oud conflict
Opmerkelijk was de Marokkanisering van de publieke opinie. De meeste
Marokkanen in ons land zijn Berbers, en die worden door de Arabieren (waar de
Palestijnen toe behoren) doorgaans niet met grote liefde bejegend. Opmerkelijk
genoeg identificeren veel Marokkaanse Nederlanders zich tegenwoordig met
deze Arabische groep, terwijl in hun herkomstland de Arabieren de Berbertaal en
-cultuur zoveel mogelijk onderdrukken. 'In ieder van ons schuilt een Palestijn,'
meldde UvA-studente Somaya Akachar aan De Volkskrant. Identificatie met de
underdog is kennelijk ook populair geworden onder Marokkaanse Nederlanders,
echte integratie dus. Opvallend is ook dat Turkse Nederlanders zich beduidend
minder druk maken over dit conflict. Dat kennen ze nog uit de tijd dat Turkije
het Midden-Oosten bestuurde. Nothing new.
Van Gaza en België
Probeer je je even voor te stellen. Vanuit België wordt Zuid-Nederland zeven
jaar lang dagelijks bestookt met raketten. Zo af en toe valt er een dode of
gewonde, maar de schade loopt op. De economie in dat deel van Nederland
kachelt achteruit omdat niemand er meer wil investeren. Diplomatieke
bemiddeling en grenscontroles werken niet. Hoelang zou het duren voordat we
het leger op de stoute Belgen af zouden sturen? Korter dan zeven jaar, denk ik.
Na zeven jaar beschietingen door de vechtersbaasjes van Hamas vanuit Gaza
stuurde Israël zijn leger er op af, en toen deden de Hamasjes 'huilie-huilie'.
'Maar de Hamasjes schoten raketten op Israël af, omdat Israël de grens met
Gaza blokkeerde,' werpen Gretta Duisenberg en consorten dan tegen. Daar
hebben ze zeker wel een punt. Terug naar het Belgische voorbeeld. Belgie
scheidde zich ooit af van het destijds gehate Nederland, zoals Gaza zich nu een
tijdje geleden werd afgescheiden van Israël.
Stel dat de Belgen toen van ons hadden geëist dat we na de scheiding
wel permanent werkgelegenheid zouden moeten blijven bieden aan de Belgen en
de grenzen permanent zouden moeten openhouden om Belgische arbeiders in
Nederland te blijven laten werken. Zouden we dat gedaan hebben? Of zouden
we gezegd hebben: 'Schattebouten, jullie willen zo graag zelfstandig zijn, bouw
dan ook een eigen economie op met eigen werkgelegenheid voor je eigen
mensen. En bovendien is er ook nog een grens met het broederland Egypte.'
De boodschap van Israël aan Gaza was dus: ontwikkel jezelf en als je geen
zelfmoordterroristen en raketten onze kant opstuurt, mag de handel best via
onze grens. Gaza kreeg miljarden ontwikkelingshulp van de VN en de EU en had
zich makkelijk kunnen ontwikkelen tot een stabiele economie. Maar daar zijn ze
te klein voor, werpen de Gretta's van deze wereld dan tegen.
Hoezo? Singapore, Luxemburg en Dubai zijn ook piepklein maar hebben
op eigen kracht een stabiele economie opgebouwd. 'Maar je kan Arabieren niet
vergelijken met Aziaten,' wierp een Nederlandse journalist mij in Tel Aviv tegen.
Hoezo? Als uitgaat van de gelijkwaardigheid van mensen, ga je er toch ook
vanuit dat wat in Singapore mogelijk is ook in een Arabisch land moet kunnen?
Dubai bewijst dat. Gek dat het succes van Dubai de laatste tijd niet heeft geleid
tot een echte herwaardering van Arabisch kunnen in het Westen. Dat was dus
geen diepgaande trend.
Van de kameel en de schorpioen
In het Midden-Oosten is niet alles wat het lijkt. Ooit wandelden een kameel en
een schorpioen langs de lokale rivier, de Jordaan. Ze wilden beiden naar de
overkant. De kameel kon zwemmen, de schorpioen niet. Die vroeg de kameel
een lift, maar die weigerde. 'Zit je op mijn nek terwijl ik de rivier overzwem en
dan steek je me dood, no way!' De schorpioen bidt en smeekt en belooft de
kameel niet te steken. 'Als ik dat zou doen zouden we toch beiden verdrinken,
want ik kan niet zwemmen.' De goedhartige kameel laat zich overhalen, de
schorpioen klimt op zijn nek en de zwemtocht begint. Midden op de rivier steekt
de schorpioen de kameel dood. De stervende kameel, met brekende ogen,
vraagt de schorpioen: 'Waarom?' Die antwoordt: 'Omdat dit het Midden-Oosten
is'. Waarop ze beiden verdrinken.
Dit oude verhaaltje uit de regio illustreert hoe riskant het is om met Westerse
ogen naar een conflict in die regio te kijken en er een oordeel over te vellen. Dat
gebeurde nu weer veel te makkelijk in onze media. Behalve de EO vormde
GeenStijl een opmerkelijke uitzondering in de vrijwel unanieme manier van
berichtgeving uit dit gebied waarbij het Palestijnse lijden werd uitvergroot
zonder de context ervan te geven. Dat belooft wat opschudding als de boys
achter deze blog straks wellicht een omroep worden.
Iranisering en een 'clash of civilizations'
Voor de nieuwe Amerikaanse president Obama, die net is aangetreden, wordt
Iran the toughest cookie voor de buitenlandse politiek. De baarden in Iran
beseffen dat. Obama kan op veel goodwill rekenen onder moslims, die hem
vanwege zijn islamitische vader als 'een van hen' zien. Dat vinden de baarden
niet fijn. Een impopulaire Amerikaanse president, zoals George W. Bush dat
was, voedt het anti-Amerikanisme waar de islamisten (oftewel islamo-fascisten)
op teren. De islamisten hebben er dus belang bij om Obama zo snel mogelijk als
Bush II te brandmerken. Vandaar dat de afgelopen tijd de raketbeschietingen
vanuit Gaza zijn opgevoerd. Hamas wordt gesubsidieerd met Iraans oliegeld.
Hamas en Iran wisten dat dit een Israëlische reactie zou uitlokken, en dat
daarmee de nieuwe Amerikaanse president al voor zijn aantreden met de
Iraniërs in de clinch moest.
Onlangs toonde Hamas trots op TV hoe 10-jarige jochies in Gaza worden
klaargestoomd om Israëli's te vermoorden. Intussen zitten 10-jarige Israëlische
jochies op school (tenzij die school natuurlijk onder bereik van de
Hamas-raketten ligt). Zelden eerder werd zo wrang de botsing tussen een
kennis-economie en een haat-cultuur gedemonstreerd.
Tijdens de Gazaoorlog van 2008/2009 was ik onder meer in Ashdod, een van
de Israëlische steden die getroffen wordt door raketbeschietingen uit Gaza. Ik
werd voor de lunch genood door een Israëlisch paar, hij oorspronkelijk uit
Nederland, zij oorspronkelijk uit Iran. De lunch was een symbool van het goede
uit Iran: geweldig eten en een enorme gastvrijheid. Twee keer moesten we het
eten onderbreken. Alarm: er waren raketten uit Gaza op komst, het andere
gezicht van Iran. Vlug naar de schuilkelder. Nadat de kust weer veilig was,
konden we daar weer uit kruipen...
Demografische oorlogsvoering en seksuele frustratie
Een gewoonte onder Palestijnen in Gaza is dat ze bijzonder veel kinderen
krijgen, gemiddeld 6 kinderen per vrouw. Men krijgt ontwikkelingshulp van de
VN, dus kan men ongeremd broeden, de rekening wordt toch wel door anderen
betaald. Eigen verantwoordelijkheid voor het kroost bestaat niet. Nederland
groeide van 1960 tot nu van 12 naar 16 miljoen mensen. Ter vergelijking: als
wij in die tijd gebroed hadden zoals in Gaza, woonden we hier nu met 68
miljoen mensen.
Zou Nederland dan het lieve, rijke land van nu geweest zijn? Doordat de
mensen aan de subsidietepel van de VN hingen, werden ze niet gestimuleerd
een eigen bestaan op te bouwen. Zo ontstond de slachtoffercultuur waar veel
hedendaagse Palestijnen last van hebben. Een ander nadeel is het
jongensoverschot dat zo ontstond. De Duitse demograaf Gunnar Heinsohn
toonde in zijn boek Zonen grijpen de Wereldmacht overtuigend aan dat er een
verband is tussen geweld, oorlog en weldoorvoede jongensoverschotten in de
gevechtsleeftijd tussen 15 en 35 jaar. War is a young men's thing.
Jongensoverschotten
Onderzoek leert dat in regio's waar meer dan 30 procent van de mannelijke
bevolking tussen de 15 en 29 jaar is, oorlogsgebieden zijn. Zoals gezegd: iedere
vrouw in Gaza krijgt gemiddeld zes kinderen, al generaties lang. Op iedere
1.000 man tussen de 40 en 44 jaar zijn er 4.300 jongens tussen de 0 en 4 jaar.
Ter vergelijking: in de VS zijn dit er 1.000. Overtollige jongens zijn altijd
gewelddadig en hebben daar geen enkele reden voor nodig.
De meeste (burger)oorlogen uit het verleden vonden plaats tijdens een
periode met een jongensoverschot. Ze eindigden als het jongensoverschot
zichzelf had uitgeroeid. We zagen dat in Libanon in 1975-1990 (150.000
doden), in Algerije in 1999-2006 (200.000 doden), in verschillende
Zuidamerikaanse landen in de laatste dertig jaar van de vorige eeuw, die
miljoenen levens kostten.
Sinds de stichting van Israël in 1948 stierven 62.000 mensen door
oorlogsgeweld (40.000 Arabieren, 22.000 joden). In diezelfde periode stierven
11 miljoen moslims in regio's met een jongensoverschot door intern geweld.
De kwalijke rol van de VN
De VN-vertegenwoordiging in Gaza heet UNRWA. Daar werken 10.000 mensen
die hun baan verliezen als Gaza een tweede Singapore zou worden. UNRWA
wordt voor 50 procent gesubsidieerd door de EU en voor 31 procent door de
VS.
Al die overtollige jongens moeten ergens heen met hun testosteron. De meisjes
moeten maagd blijven en worden beschermd door hun families. Jongens onder
elkaar is ook geen optie, op gaysex rust een taboe in deze contreien. Wat doe je
dan met al je energie, agressie en testosteron? Vechten tegen wie dan ook.
Napoleon zei ooit: "Toen ik ontdekte hoeveel mannen bereid waren te sterven
voor een lintje, wist ik hoeveel macht ik kon verwerven." Het jongensoverschot
in Gaza wordt nu verleid door de doodscultus die Hamas propageert. Wie nu
Israëli's doodt, komt in de hemel en wordt er verwend door 27 maagden. Maar
Arabisch lees je van rechts naar links, dus ze krijgen in de hemel een maagd
van 72 die ze met zijn allen moeten delen.
Singapore revisited
Israël trok zich, zoals gezegd, drie jaar geleden terug uit Gaza. De Palestijnen
kregen miljarden ontwikkelingshulp uit de hele wereld. Van Gaza hadden ze
makkelijk een tweede Singapore kunnen maken. Singapore stapte in 1965 uit
Maleisië, omdat de Singaporezen zwaar door de Maleisiërs gediscrimineerd
werden. Singapore was een straatarm moerassig landje, zonder zoet water.
Maleisie sneed zelfs de zoetwatertoevoer af. Ondanks tegenspoed ontwikkelde
Singapore zicht tot een van de 15 rijkste landen in de wereld. Nu zijn de
verhoudingen met Maleisië weer redelijk.
Gaza had dus het Singapore-model kunnen volgen. Maar dat gebeurde niet.
Men sloot een alliantie met het Iran van de ayatollahs. Iran wil de baas worden
van het Midden-Oosten (waar nu Saoedi-Arabië en Egypte nog grotendeels de
lakens uitdelen) en zoekt bruggehoofden in die regio. In Gaza werd met Iraanse
knowhow, Iraans geld en Iraanse wapens Hamas opgericht. De banden tussen
Iran en Hamas zijn overigens minder hecht dan in eerste instantie lijkt: Iraniers
zijn Shiïeten, Gazanen zijn Soennieten, en die twee stromingen in de islam zijn
niet echt dol op elkaar.
De agenda van Hamas is te lezen op hun site: Eerst de vernietiging van Israël,
daarna vestiging van een islamistisch regime, en daarna alle joden uitroeien, de
terreur exporteren naar Europa en de rest van de wereld, totdat de hele wereld
leeft volgens de regels van het islamisme, het nieuwe fascisme. Fijne agenda,
goed om hem even te kennen. Hamas groeide en werd tijdens verkiezingen door
de Gazanen gekozen tot hun politieke leiding. Israël kan dat ook niet
ontkennen. Toegegeven: er was geen alternatief voorhanden in de vorm van
een Gazaanse variant van Lee Kuan Yew, de Singaporese leider die zijn volk
met harde hand leidde, en voorkwam dat zijn volk in haat tegen Maleisië bleef
steken, maar ze een echt alternatief bood.
Atlassen veranderen
Als je atlassen van de afgelopen honderd jaar bekijkt, zie je dat grenzen
regelmatig veranderd zijn. Oorlogen schiepen nieuwe werkelijkheden, verliezers
betaalden met grondgebied. Na de Tweede Wereldoorlog verloor Duitsland veel
grondgebied aan Polen. Dat heeft Duitsland geaccepteerd. Suriname verloor een
deel van zijn grondgebied aan buurland Guyana. Ook geaccepteerd. Georgië
verloor in 2008 nog twee stukken land aan Rusland: Delen van Zuid-Ossetië en
Abchazië. Ook tandenknarsend geaccepteerd.
Wie een oorlog start en verliest, moet accepteren dat de winnaar daarna de
spelregels dicteert. Dan kan je wel decennialang in wrok en haat opgaan, maar
dat is allemaal negatieve energie en helpt niemand ook maar een stap vooruit.
Het gebiedje waarom geknokt wordt was ooit door de VN verdeeld voor de
twee kijvende partijen. De Israëli's accepteerden het delingsplan, de Palestijnen
niet. Ze vochten en verloren. Dan moet je dus op de blaren zitten, lijkt me.
Overigens maakte Israel een enorme fout door in de bezette gebieden kolonisten
te vestigen. Ik heb er verschillende van gezien en gesproken: niet de meest fijne
mensensoort. Hun militante attitude brengt geen enkele oplossing ook maar een
stap dichterbij.
Zwakke VN, gebrek aan Wereldregering
De rol van de VN is in dit conflict zeer discutabel. We zien op TV snikkende
VN-hulpverleners die melden dat een VN-school door Israëli's is getroffen. Ze
verzuimen te melden dat er raketten in de kelders van de school verborgen
lagen en dat het conflict ontstaan is dankzij de zwakke VN. In Tel Aviv bezocht
ik het gebouw waar Israël in 1948 zijn onafhankelijkheid uitriep, conform het
delingsplan dat de VN voor dit gebied had bedacht: een deel voor Israël, en een
deel voor de Arabieren, dat Palestina zou gaan heten.
Enkele uren na de Onafhankelijkheidsverklaring bestormden Arabische troepen
van Egypte tot Irak het piepkleine landje. De VN deed niets. Tot ieders
verbazing won Israël de oorlog: toen nog 600.000 Joden tegenover toen nog
120 miljoen Arabieren. Knap werk, vergelijkbaar met de beroemde slag tussen
Sparta en de Perzen in de oudheid. Het gedrag van de VN toen boezemde de
Israëli's geen enkel vertrouwen in. Sindsdien wantrouwen ze de VN.
Piepklein gebied
Het gebied waarom geknokt werd en nog steeds wordt (Israël en Gaza en de
Westoever van de Jordaan) is klein, kleiner dan Nederland. Ooit, al 3.000 jaar
geleden, woonden de joden er en hadden ze er hun eigen land. In Jeruzalem
stond hun tempel. Ze woonden er duizenden jaren, met wat onderbrekingen, en
hebben er stevige wortels. De meerderheid van de joden woont nu buiten de
regio, die door Arabieren wordt gedomineerd. Sommige van deze Arabische
stammen migreerden naar het gebied.
Er was nog geen Palestijnse identiteit, die kwam pas na de stichting van Israël.
Deze Arabieren heb je in verschillende soorten: families die er al meer dan
tweehonderd jaar wonen, maar ook families die er pas enkele tientallen jaren
woonden, toen joodse immigranten Palestina gingen ontwikkelen. Van de
Palestijnen is een deel christen, de overgrote meerderheid moslim. Christelijke
Palestijnen hebben het in Palestijnse kring niet fijn. De verdeeldheid onder
Palestijnen is van oudsher groot en het leiderschap is doorgaans zwak. Een
onafhankelijk Palestina heeft nooit bestaan, de regio stond vijfhonderd jaar
onder Turks bestuur, waarna de Britten het op de Turken veroverden.
