Trouw, 5 november 2008.
Zeker, het duurt nog even. De VN-conferentie tegen racisme is pas in april
volgend jaar. Maar niet voor niets werpt zij, zoals dat heet, haar schaduwen
vooruit.
Het internationale samenzijn, te houden in Genève, is een vervolg op de
VN-Wereldconferentie die begin september 2001 plaatsvond in het
Zuid-Afrikaanse Durban. Aangezien zekere gebeurtenis later die maand nogal de
aandacht wist te trekken, zakte Durban snel weg uit het collectieve geheugen.
Ten onrechte. De officiële conferentie verliep al uiterst moeizaam - niet
het minst omdat de Arabische landen er alles aan deden om Israël de gordijnen
in te jagen. Op de gelijktijdig gehouden schaduwconferentie van ngo's
(non-gouvernementele organisaties) zat de stemming er helemáál in.
Daar circuleerden geinige cartoons van grootneuzige Joden met bloed aan hun
handen. Ook waren er pamfletten met de verzuchting dat Hitler helaas zijn
karwei niet had kunnen afmaken. Bij een demonstratie waren slogans te horen
als "Kill the Jews". En in de resoluties heette Israël een "racistische
apartheidsstaat" die zich schuldig maakt aan "genocide" en "etnische
zuiveringen".
Enfin, de bekende antisemitische prietpraat, losjes bedekt met een
antizionistisch schaamlapje. Want in Tibet mogen ze nauwelijks adem kunnen
halen, in Oost-Congo hun leven niet zeker zijn, in Noord-Korea om niks in een
strafkamp belanden - Israël is en blijft de incarnatie van Alle Kwaad op de Hele
Wereld.
Toch waren er naar verluidt maar zo'n honderd van de tweeduizend ngo's die
de resoluties niet onderschreven. En onder de zeventien Nederlandse
organisaties waren er welgeteld vijf die zich er expliciet van distantieerden.
De Verenigde Staten en Israël besloten na enkele dagen huiswaarts te keren.
Roger van Boxtel, destijds minister van integratiebeleid, liet alleen zijn afkeuring
blijken. "Ik vind het echt misplaatst", zei hij in dit dagblad. "Deze uitingen van
racisme op en rond deze conferentie halen eigenlijk iedere bedoeling ervan
onderuit."
Achteraf is her en der geprobeerd om de beschamende vertoning in Durban te
vergoelijken. Dat gedoe rond de schaduwconferentie, luidt dan de redenering,
stelde niks voor. Op de échte VN-conferentie ging het er héél anders aan toe.
En natuurlijk, de officiële slotverklaring had enige voeten in de aarde. Maar
uiteindelijk werd daarin antisemitisme evenzeer veroordeeld als 'islamofobie'. En
onderschreven de aanwezigen dat de Holocaust "nooit vergeten mag worden".
Gelukkig laat niet iederéén zich in slaap sussen door deze vrome woorden.
Canada besloot in januari dit jaar dat het niet zal meedoen aan de
vervolgconferentie. Het land heeft, gezien de voorbereidingen tot nu toe, zijn
vertrouwen verloren in de goede afloop.
In april zette Nobelprijswinnaar Elie Wiesel een advertentie in de grote
Amerikaanse kranten. De enige manier om het wereldwijd groeiende
antisemitisme tegen te gaan is volgens hem "nee zeggen tegen Durban II".
De Franse filosoof Pascal Bruckner sloot zich in juni daarbij aan. "Europa
moet een stevig standpunt innemen tegen deze poppenkast: boycotten, simpel
en duidelijk." Kort daarop werd er vanuit Duitsland een boycotoproep gestart.
(Tekenen, ik zeg het er graag bij, kan nog tot 1 februari.)
En wat gaat Nederland doen? Het kabinet houdt, begrijp ik, een slag om de arm.
"Wanneer ik het gevoel krijg dat de gebeurtenissen een negatieve wending
nemen", zei minister Maxime Verhagen in mei, "zal ik niet aarzelen om me terug
te trekken."
Dat klinkt ferm. Maar op je gevoel afgaan hoeft niet, Maxime. Je
verstand gebruiken is meer dan genoeg.
